Merhametimizi istismar edenlere değil, gerçekten ihtiyaç sahiplerine el uzatalım…

Bu fotoğrafta engelli çocuğunu iterek okula götüren fedakâr anneyi gönülden tebrik ediyorum. Yıllardır evladını bu şekilde taşıyarak eğitim almasını sağlıyormuş.

Bir annenin evladı için gösterdiği bu fedakârlık, takdire şayan bir insanlık örneğidir. Cenâb-ı Allah, bu muhterem anneye verdiği emeğin mükâfatını hem dünyada hem de âhirette ihsan eylesin.

Ancak bizim bugün üzerinde duracağımız mesele, başka bir engelli şahsın durumudur.

Geçtiğimiz günlerde, birlikte iftar yaptığımız bir hoca arkadaşımın anlattığı bir hadise dikkatimi çekti. Anlattıkları karşısında düşündüm. Ümit ediyorum ki sizler de okuduğunuzda aynı hassasiyeti göstereceksiniz.

Bu vesileyle 2016 yılının yaz aylarında kaleme aldığım bir yazıyı yeniden gündeme getirmek istedim. O günün rakamlarını bugünün şartlarında en az on, hatta yirmi katıyla değerlendirmek gerektiğini düşünüyorum.

BİR DİLENCİLİK HİKÂYESİ…

Dün Ankara'da bir sanayi sitesinde dolaşıyordum. Biraz dinlenmek maksadıyla bir lokantanın önüne oturmuştum.

Bir müddet sonra yeni olduğu her hâlinden belli olan beyaz bir otomobil gelip park etti. Aracın içinden yirmili yaşlarda bir genç indi.

Kapıyı açarak ayakları tutmayan, engelli olduğu izlenimini veren kırklı yaşlarda bir adamı tekerlekli sandalyesine yerleştirdi.

Konuşmalarından ve şivelerinden farklı yörelerden geldiklerini düşündüm.

Biraz sonra engelli adam, yanındaki gence yemek getirmesini söyledi. Gence hitap ederken kullandığı ifadeler ise oldukça kırıcıydı. Hatta ona hayvan diye sesleniyordu.

Dikkatimi çeken asıl husus, aralarındaki ilişkinin bir dostluktan ziyade menfaat üzerine kurulu olmasıydı. Bir tarafta gücü elinde bulunduran engelli adam, diğer tarafta onun emirlerini yerine getiren genç vardı.

Yemeklerini yediler, çaylarını içtiler.

Benim elimdeki çantadan ve kıyafetimden Kur'an kursu adına yardım topladığımı anlamış olacaklar ki konuşmayı bana yönelttiler.

Bana dönerek:

"Hoca, siz topladığınız yardımlardan ne kadar komisyon alıyorsunuz?" diye sordular.

Ben de emekli olduğumu, bu işi Allah rızası için ve hayır maksadıyla yaptığımı söyledim. Fakat bir türlü inanmadılar.

"Para almadan bu işler yapılmaz hocam, geç bunları!" dediler.

Ne kadar yardım topladığımı sorduklarında, bütün gün kapı kapı dolaşarak ancak 300-400 lira toplayabildiğimi söyledim.

Buna şaşırdılar ve kendilerinin günde iki üç bin lira topladıklarını söylediler.

Engelli adam, yanında bulunan gence günlük 70 lira yevmiye verdiğini, yemeğinin de kendisine ait olduğunu anlattı.

O günkü hesapla:

Günlük 2.000 lira, ayda 60.000 lira ediyordu.

Üstelik bu kişinin devletten engelli maaşı aldığını, kendisine ait bir otomobili bulunduğunu ve çocuklarının İstanbul'da Kur'an kursunda okuduğunu da anlattı.

Daha da ilginci, sanayide bir vatandaşın kendisine 3.500 lira yardımda bulunduğunu, ayrıca kullandığı yeni tekerlekli sandalyeyi de satın aldığını söyledi.

Bir ara genç, geçen yıl engelliler derneğine ait yardım makbuzlarını yüzde otuz beş karşılığında aldığını, çoğu kişinin makbuz kestirmeden de para verdiğini, böylece günlük kazancının 400-500 lirayı bulduğunu anlattı.

Bütün bunları dinlerken hayretler içerisinde kaldım.

Engelli adam, yeni aldığı otomobilin parasının yarısını ödediğini, kalanını da dilenerek taksit taksit ödediğini söyledi. Ramazan boyunca cami önlerinde yardım toplayarak Afyon, Kütahya, İzmir ve daha birçok şehri dolaşacaklarını da ilave etti.

Biraz sonra genç, engelli adamı otomobilin ön koltuğuna oturttu. Adam bu defa da kendisinden soda getirmesini istedi.

Benimle şakalaşmaya devam ediyorlardı:

"Hoca, kalk oturma! Git sen de yardım topla!"

Bütün bunları dinledikten sonra oradan ayrılırken içimde hem bir üzüntü hem de derin bir düşünce vardı.

Acaba sokaklarda, sanayi sitelerinde, çarşı ve cami önlerinde karşılaştığımız bu insanların hangisi gerçekten muhtaç, hangisi insanların merhametini istismar ediyordu?

ZEKÂT KİME NASİP OLUR?

Bu hadise bana, zekâtın ve sadakanın kime nasip olduğu konusunda anlatılan ibretlik bir kıssayı hatırlattı.

Malımızın kırkta birini, yani yüzde 2,5'ini zekât olarak vermek dinimizin emirlerindendir. Peki, verdiğimiz zekât gerçekten hak sahibine mi ulaşıyor?

Allah dostlarından Ebu Said Nihavendî Hazretleri, insanları haram kazançtan ve başkalarını aldatmaktan şiddetle sakındırırdı.

Bir gün müridlerinden biri kendisine:

"Efendim, zekâtımı kime vereyim?" diye sordu.

Hazret şu manidar cevabı verdi:

"Gönlünden kime vermek geliyorsa ona ver!"

Mürid, yolda dinlenmekte olan âmâ bir kişiye rastladı ve bir kese dolusu altını zekât olarak verdi.

Ertesi gün aynı yerden geçerken zekât verdiği âmânın yanındaki başka bir âmâya şöyle dediğini işitti:

"Dün buradan geçen biri bana bir kese altın verdi. Akşam meyhanede güzel bir âlem yaptım. Hayatımda böyle bir eğlence görmemiştim. Altınların sahibi sağ olsun!"

Bunu duyan mürid büyük bir üzüntüyle şeyhinin yanına gitti ve başından geçenleri anlattı.

Şeyhi ona:

"Şaşılacak bir şey yok. Senin zekâtın böyle bir yere nasip olmuş." dedi.

Ardından elindeki tek akçeyi müridine uzatarak:

"Al, bu da benim zekâtım. Yolda karşılaşacağın ilk fakire ver." diye buyurdu.

Mürid yola çıktı. Karşısına çıkan yoksul bir adama akçeyi verdi. Adam sevinçle parayı cebine koyarken koltuğunun altından ölü bir kuş yere düştü.

Mürid bunun sebebini sorunca adam mahcup bir şekilde şöyle anlattı:

"Altı gündür açım. Benim ve ailemin sabrı tükenmek üzereydi. Çocuklarımın açlığına dayanamadım. Bu ölü kuşu bulup gizlice eve götürüyordum. Belki çocuklarım yer diye düşünmüştüm. Fakat sen bana yardım edince artık buna ihtiyacım kalmadı. Ne olur, sırrımı kimseye anlatma!"

Mürid yine hayretler içinde şeyhinin yanına döndü.

Şeyhi ona şöyle izah etti:

"Evladım! Sen mal kazanırken helâl ve haramı düşünmeden yalnızca kazanmayı esas alıyordun. Bu sebeple malının zekâtı da böyle kimselere nasip oldu.

Ben ise kazancımın içine haram karışmasın diye titrer, helâl konusunda dahi ihtiyatlı davranırdım. Bu sebeple benim verdiğim sadaka da gerçekten muhtaç bir aileye ulaştı."

Bu kıssanın bize verdiği en önemli ders, yalnızca ne kadar kazandığımız değil, nasıl kazandığımız ve kazandığımızı nerede harcadığımızdır.

MERHAMETİMİZİ İSTİSMAR ETTİRMEYELİM!

Bizler de zaman zaman esnaflarımızı ziyaret ederek fakir ve ihtiyaç sahibi öğrencilerimiz adına yardım topluyoruz. Günde üç beş saat dolaştığımız hâlde bazen ancak 300-400 lira yardım toplayabiliyoruz.

Üstelik topladığımız yardımlar makbuz karşılığında alınmakta ve tamamı akşam derneğimize teslim edilmektedir.

Bizim için bu işin maddî bir kazancı yoktur. Maksadımız, ihtiyaç sahibi öğrencilerimize bir nebze olsun destek olabilmektir.

Ne var ki insanların dinî ve vicdanî duygularını istismar ederek bu işi kazanç kapısına dönüştürenlerin bulunduğunu da gördük.

Elbette bütün engelli kardeşlerimizi, bütün dilencileri aynı kefeye koymak doğru değildir. Gerçekten yardıma muhtaç, hayat mücadelesi veren, evladını sırtında taşıyan nice insanımız vardır. Onlara yardım etmek insanlık ve kardeşlik vazifemizdir.

Ancak yardım ederken de araştırmalı, sorgulamalı ve imkânlarımız ölçüsünde güvenilir kurumlar aracılığıyla ihtiyaç sahiplerine ulaşmalıyız.

Unutmayalım ki bir tarafta açlıkla mücadele eden çocuklar, diğer tarafta insanların merhametini kazanç kapısı hâline getirenler bulunabilir.

Bir caminin önüne mendil sermekle bir günde binlerce lira toplandığını iddia edenlerin anlattıkları karşısında artık daha dikkatli olmalıyız.

Dilencilik yapan bazı kişilerin üzerlerinden yüksek miktarda para çıkması, bu işin zaman zaman organize biçimde yürütülmesi ve bazı insanların zorla çalıştırılması ihtimalini de göz ardı etmemeliyiz. Böyle durumlarda yetkili mercilere bilgi vermek de vatandaşlık sorumluluğumuzdur.

Yardım etmekten vazgeçmeyelim; fakat yardımımızın gerçek ihtiyaç sahibine ulaşmasına da dikkat edelim.

Çünkü merhamet, insanın en güzel hasletlerinden biridir. Bu güzel duygunun istismar edilmesine müsaade etmemeliyiz.

Cenâb-ı Allah bizleri helâlinden kazanan, helâl yolda harcayan, zekâtını ve sadakasını hak sahiplerine ulaştıran kullarından eylesin.

Gerçek ihtiyaç sahiplerini bizlere tanımayı nasip etsin. Merhametimizi istismar edenlerden muhafaza buyursun.

Âmin.

Not:Bu yazı 2016 haziranında yazilmistir.Rakamları bugüne on veya yirmi kat çarpmak suretiyle guncelliyebiliriz.

HİDAYET DOĞAN OSMANOĞLU
T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Halk Şairi