Evlilik, Cenab-ı Hakk'ın insanlara bahşettiği en mühim nimetlerden biridir. Yüce Rabbimiz, azamet ve kudretini bildirmek için yarattığı mahlûkatın bu âlemde çoğalmasını murat etmiş; bu sebeple kadın ile erkeği birbirine muhtaç kılmış, onlara akıl ve zekâ vererek diğer yaratılmışlardan ayırmıştır. İnsanların bu ihtiyacını nikâh yoluyla, meşru bir şekilde yerine getirmelerini emretmiştir.

Erkekle kadının bir arada yaşamaları nikâh şartına bağlanmıştır. Bunun hikmeti, yalnızca neslin devamı değil, aynı zamanda toplum düzeninin korunması ve insanların güzel ahlâk üzere yaşamalarıdır.

Kur'ân-ı Kerîm'de Rabbimiz şöyle buyurur:

“Kendileriyle huzur bulasınız diye sizin için kendi türünüzden eşler yaratması ve aranızda bir sevgi ve merhamet var etmesi de O'nun ayetlerindendir.”

Tefsir-i Kebîr sahibi Fahri Râzî Hazretleri, bu âyet-i kerîmeyi tefsir ederken karı-koca arasındaki sevginin yalnızca nefsânî lezzetten ibaret olmadığını, bu muhabbetin bizzat Allah Teâlâ'nın lütfettiği bir nimet olduğunu ifade eder.

Gerçekten de nefsânî arzuların azaldığı zamanlarda bile eşler arasındaki sevgi devam eder. Eğer karı-koca arasındaki bağ yalnızca şehvetten ibaret olsaydı, bu arzunun bulunmadığı zamanlarda geçimsizlik ve kavgalar artar, kısa zamanda ayrılıklar baş gösterirdi.

İşte bundan anlıyoruz ki nikâh, sevmeye, birbirine bağlanmaya ve güzel geçinmeye vesiledir. Nitekim “Nikâhta keramet vardır.” sözü de boşuna söylenmemiştir.

Güzel geçinmek, insanlar için en çok ihtiyaç duyulan hususlardan biridir. Bu dünyada insanlardan beklenen, birbirlerine iyilik etmeleri ve güzel ahlâkla muamelede bulunmalarıdır.

Resûl-i Ekrem Efendimiz bir hadis-i şeriflerinde şöyle buyurmuşlardır:

“Siz herkesi malınızla memnun edemezsiniz. Bâri güzel ahlâkınızla memnun edin.”

Fakih Ebü'l-Leys Hazretleri de insanın mülâyim sözlü, güler yüzlü olması gerektiğini belirtir. Kim olursa olsun dalkavukluk yapılmamalı, insanlar yüzlerine karşı ölçüsüzce övülmemelidir. Ahlâkı ve mezhebi bozuk kimselerle konuşurken de onların yanlış yollarını tasvip ediyormuş gibi sözler söylenmemelidir. Herkesle güzel geçinmeli, kimseye kötülük edilmemelidir.

Cenab-ı Hak, Mûsâ ve Hârûn aleyhimesselâma Firavun'a karşı bile yumuşak söz söylemelerini emretmiştir.

Buradan çıkarılacak ders açıktır: Sen Hazreti Mûsâ ve Hârûn'dan daha faziletli değilsin. Konuştuğun kimse ne kadar günahkâr olursa olsun, Firavun'dan daha kötü değildir. Öyleyse insanlara karşı yumuşak huylu ve güzel sözlü olmak gerekir.

İnsanlarla konuşurken riayet edilmesi gereken bu güzel ahlâkın, karı-koca arasında çok daha fazla gözetilmesi icap eder. Nikâhın meydana getirdiği sevgi ve muhabbeti kuvvetlendirmek, aile yuvasının huzurunu korumak eşlerin ortak vazifesidir.

Karı-koca, birbirlerine karşı vazifelerini yerine getirmeli, birbirlerinin zararsız kusurlarını büyütmemeli ve sürekli kusur arama alışkanlığından uzak durmalıdır. Aksi hâlde geçinmek zorlaşır.

Birbirine hürmet ve riayet etmemek, zamanla sevgiyi ortadan kaldırır. Sevgi azalınca insanlar birbirlerinin ayıplarını araştırmaya, küçük kusurları yüzlerine vurmaya başlarlar. Bu durum düşmanlığa ve aile içerisinde huzursuzluğa sebep olur. Sonunda kavgalar başlar, kırgınlıkların ve tartışmaların ardı arkası kesilmez.

Böyle bir duruma düşmemek için kadın ve erkek, birbirlerine karşı hak ve vazifelerini bilmeli, evliliklerini karşılıklı anlayış ve merhamet üzerine inşa etmelidir.

EŞLERİN BİRBİRİNİ TANIMASI VE ANLAYIŞ GÖSTERMESİ

Bu konuda geçmişte yaşanmış ibretlik bir hadise de anlatılır.

Peygamber Efendimiz'in sahabelerini gören tâbiînden Şa'bî şöyle anlatıyor:

Bir gün Kadı Şüreyh ile oturup konuşuyorduk. Bana:

“Ey Şa'bî! Eğer evlenecek olursan Benî Temîm kabilesinden evlenmeni tavsiye ederim. Ben gençliğimde bir gün cenazeyle birlikte Benî Temîm diyarına gitmiştim. Bir kapının önünde ihtiyar bir kadınla genç bir kız oturuyordu.

Kız çok güzeldi. Onu yakından görebilmek için su içme bahanesiyle kadından su istedim. Kadın kıza su getirmesini söyledi. Kız suyu getirdi. Suyu içtikten sonra kadına:

‘Bu kız kimin kızıdır, adı nedir?’ diye sordum.

Kadın:
‘Adı Zeyneb'dir. Hudeyr'in kızıdır.’ dedi.

‘Evli midir?’ diye sordum.

‘Değildir.’ cevabını verdi.

Bunun üzerine:
‘Allah'ın emriyle bana verir misiniz?’ dedim.

Kadın:
‘Dengiysen veririz.’ dedi.

Oradan evime geldim ve kızla evlenmeye karar verdim. Dostlarımdan birkaç kişiyle birlikte amcasına giderek maksadımızı anlattık. Oracıkta anlaşarak evlilik hususunda karar verdik.

Nikâh kıyıldıktan sonra kendi kendime, Benî Temîm kabilesinin kadınlarının katı yürekli olabileceklerini düşünerek pişmanlık duydum. Fakat iş işten geçtiği için artık sonucu beklemekten başka çarem yoktu.

Ne zaman ki güveyi olarak kızın yanına vardım, kız bana şöyle dedi:

‘Efendi! Ben yabancı bir kızım. Sizin huyunuzu ve mizacınızı bilemem. Sevdiğiniz ve hoşnut olacağınız şeyleri bana bildiriniz ki arzunuz doğrultusunda hizmetinizi yerine getireyim. Hoşlanmadığınız şeyleri de anlatınız ki onlardan sakınayım.

Sana kendi tanıdıklarından bir hanım, bana da benim kabilemden bir koca bulunabilirdi. Ancak kader ve kaza böyle tecelli ettiğinden birbirimizin ahlâkını ve âdetlerini bilmediğimiz hâlde sen bana eş oldun. Artık beni lütuf ve keremle kabul et veya Allah'ın emrini yerine getir. Şimdi Hak Teâlâ Hazretlerinden ikimizin de mağfiret olunmasını niyaz ediyorum.’

Ben de cevabımda:

‘Hanım! Öyle bir söz söyledin ki üzerinde durursan beni bahtiyar edersin. Şimdi soracaklarını sor.’ dedim.

Bunun üzerine:

‘Akrabalarımın gelip gitmelerini ister misiniz?’ diye sordu.

‘Usandırmalarını istemem, pek sık gelmesinler.’ dedim.

‘Komşulardan kimlerin gelmelerini istiyor, kimlerin gelmelerini istemiyorsunuz? Onları da bildiriniz ki istediklerinize itibar edeyim, istemediklerinize de yüz vermeyeyim.’ dedi.

Ben de:

‘Falan ve falan salih kimselerdir, gelsinler, gitsinler. Fakat falan uygunsuz kimselerdendir, gelmelerine lüzum yoktur.’ dedim.

Bu konuşmanın ardından namaza durdum. Hanımımın da namaz kıldığını gördüm. Namazını bitirdikten sonra bana dönerek şöyle dedi:

‘Efendi! Ben yabancı bir kızım. Sizin huyunuzu ve mizacınızı bilemem. Sevdiğiniz, hoşnut olacağınız ve hoşlanmadığınız şeyleri bana bildirdiniz. Ben de bunlara riayet etmeye çalışacağım. Sizden de aynı anlayışı bekliyorum. Şimdi Hak Teâlâ Hazretlerinden ikimizin de bağışlanmasını niyaz ediyorum.’

Bu hadise, evlilik hayatında karşılıklı anlayışın, nezaketin ve güzel geçimin ne kadar önemli olduğunu göstermektedir.

Kadı Şüreyh'in anlattığı bu kıssa, eşlerin daha ilk günden birbirlerini tanımaya, birbirlerinin huy ve alışkanlıklarını öğrenmeye gayret etmeleri gerektiğini ortaya koymaktadır.

Evlilikte huzur, yalnızca aynı çatı altında yaşamak değildir. Birbirinin gönlünü hoş tutmak, kırıcı sözlerden kaçınmak, karşılıklı haklara riayet etmek ve aile mahremiyetini korumak da bu müessesenin temel esaslarındandır.

Unutulmamalıdır ki kadın da erkek de Allah'ın kuludur. Her ikisinin de hakları, sorumlulukları ve gönül dünyaları vardır. Evlilik bir tarafın diğerine üstünlük taslaması değil, iki insanın hayat yolculuğunda birbirine yoldaş olmasıdır.

Sonuç olarak; nikâh, sevgi ve merhametin meşru zeminde buluştuğu mukaddes bir müessesedir. Bu müessesenin devamı için eşler birbirlerine karşı sevgi, saygı, şefkat ve merhamet göstermelidir. Küçük kusurları büyütmemeli, güzel söz söylemekten ve gönül almaktan geri durmamalıdır.

Çünkü aile huzuru, toplum huzurunun temelidir. Huzurlu aileler, huzurlu toplumların temel taşlarıdır.

DUAMIZ

Yâ Rabbi! Kurmuş olduğumuz aile yuvalarına huzur, muhabbet ve bereket ihsan eyle. Eşler arasından sevgi ve merhameti eksik etme. Gönüllerimizi birbirine ısındır. Bizleri birbirimizin kusurunu araştıranlardan değil, kusurlarını örtenlerden eyle.

Yâ Rabbi! Yuvalarımızı fitne, fesat, kin, nefret ve geçimsizlikten muhafaza eyle. Gençlerimize hayırlı, huzurlu ve bereketli yuvalar kurmayı nasip eyle. Evlatlarımızı anne ve babalarına hayırlı, vatanına ve milletine faydalı kullar eyle.

Geçmişlerimize rahmet, yaşayanlarımıza sağlık ve afiyet ihsan eyle. Bütün mümin kardeşlerimizin yuvalarına dirlik, düzen ve saadet nasip eyle.

Âmin.

Hidayet Doğan Osmanoğlu
TC Kültür ve Turizm Bak.Halk Sairi