Kırıkkale’nin Yahşihan ilçesi, Milli Mücadele yıllarında Anadolu’nun ulaşım ağında önemli noktalardan biri olurken, 1921 yılında bölgeden geçen yabancı gezgin Clarence K. Streit’in anılarında da kendisine yer buldu.
İstiklal Harbi sırasında Anadolu’da yolculuk yapan Streit, 1921 yılının Ocak ayında Samsun’dan başlayan güzergâhında Çorum, Alaca, Sekili, Keskin ve Hasandede üzerinden ilerleyerek 5 Şubat 1921 gecesi Yahşihan’a ulaştı. Burada bir gece geçiren Streit, 6 Şubat sabahı trenle Ankara’ya doğru hareket etti.
Yahşihan Demiryolunun Son Noktasıydı
Clarence K. Streit, “Bilinmeyen Türkler” adlı eserinde Yahşihan’ı, Türklerin Ankara’dan Sivas yönüne doğru inşa ettiği dar hatlı demiryolunun o tarihte kullanılabilen son noktası olarak anlattı.
Streit’in aktardığına göre ertesi gün Yahşihan’dan yaklaşık 50 mil uzaklıktaki Ankara’ya hareket edecek bir yük treni bulunuyordu. Gezgin ve beraberindekiler, zorlu kış şartlarında yük trenine binerek Ankara yolculuğuna başladı. Rüzgârdan korunabilmek için bavullarını vagondaki yulaf yığınının üzerine yerleştirerek arkasına uzandıklarını anlatan Streit, yolculuğun oldukça güç şartlarda gerçekleştiğini ifade etti.
Lokomotif İçin Derelerden Su Taşındı
Yolculuğun en dikkat çekici ayrıntılarından biri ise küçük lokomotifin yaşadığı su problemi oldu. Streit’in anlatımına göre hareket öncesinde lokomotifin buhar kazanının kovalarla elden ele su taşınarak doldurulması gerekti.
Ancak sorun yol boyunca devam etti. Tren, karşılaştığı akarsu ve sulama arklarının yanında duruyor, hortumlar çekilerek lokomotifin su ihtiyacı karşılanıyordu. Streit, yaşananları eserinde mizahi bir dille aktararak lokomotifin sürekli suya ihtiyaç duyduğunu anlattı.
Yahşihan’ın 1921 Yılındaki Fotoğraflarını da Çekti
Clarence K. Streit’in anlatımlarını önemli kılan ayrıntılardan biri de yolculuğunu fotoğraflarla belgelemesi oldu. Streit, eserinde Yahşihan İstasyonu’na ait bir fotoğrafın yanı sıra lokomotifin su aldığı anları ve yolculuğun farklı bölümlerini gösteren fotoğraflara da yer verdi.
Yahşihan’dan Ankara’ya gerçekleştirdiği maceralı tren yolculuğuna ilişkin farklı ayrıntıları kitabının 45, 46 ve 47’nci sayfalarında anlatan Streit’in kayıtları, Milli Mücadele yıllarında Yahşihan’ın ulaşım açısından taşıdığı önemi ve dönemin zorlu seyahat şartlarını gözler önüne seren önemli hatıralardan biri olarak günümüze ulaştı.
Kaynak: Prof. Dr. Hamit Pehlivanlı – Kırıkkale Ticaret ve Sanayi Odası Yayınları, Yahşihan Zafer Destek Yolu, 2026
