Keskin’in Milli Mücadele tarihindeki önemli isimlerinden Mehmet Rıza Bey (Silsüpür), Kurtuluş Savaşı yıllarında üstlendiği görevler ve emrindeki kuvvetlerle verdiği destekle dikkat çeken isimlerden biri oldu. Cerit Aşireti’nin reisi olan Rıza Bey, kardeşi Haydar Bey ile birlikte 500 adamıyla 1. İnönü Savaşı’na katılarak Milli Mücadele’ye destek verdi.
Ankara Valisi Muhittin Paşa’yı Tutukladı
Rıza Bey’in Milli Mücadele dönemindeki en önemli faaliyetlerinden biri ise 19 Eylül 1919’da Ankara Valisi Muhittin Paşa’nın tutuklanması oldu.
İstanbul Hükümeti, Mustafa Kemal Paşa önderliğinde Anadolu’da büyüyen Milli Mücadele hareketini engellemek amacıyla bazı valileri görevlendirmişti. Bu isimlerden biri olan Ankara Valisi Muhittin Paşa, İstanbul Hükümeti’nden aldığı direktiflerle 1919 yılının Eylül ayının ilk günlerinde teftiş bahanesiyle Hacıbektaş’a gitti.
Burada Çelebi Cemalettin Efendi ile Bektaşi babalarını Kuva-yı Milliye taraftarlığından vazgeçiremeyen Muhittin Paşa, daha sonra Çorum’a geçti. Çorum Mutasarrıfı Samih Fethi Bey ile Kastamonu’daki 58. Piyade Alayı Komutanı Mustafa Bey’i kendi tarafına çekmeyi başardı.
Muhittin Paşa, 14 Eylül 1919’da İstanbul Hükümeti Dahiliye Nazırı’na gönderdiği telgrafta, topladığı kuvvetlerle Ankara’nın basılabileceğini bildirdi.
Mustafa Kemal’den Tutuklama Talimatı
Ankara Valisi Muhittin Paşa’nın faaliyetlerinden haberdar olan Mustafa Kemal Paşa, valinin tutuklanarak Sivas’a götürülmesi talimatını verdi. Söz konusu talimat, Ankara’daki ilgililer aracılığıyla Keskin Müfreze Komutanı Rıza Bey’e ulaştırıldı.
Keskin yöresinde “Hamitli Rıza Bey” olarak tanınan Kırşehir Mebusu Rıza Bey, 19 Eylül 1919 sabahı 400 atlıdan oluşan müfrezesiyle harekete geçti. Rıza Bey’in hedefi, Ankara’ya gitmekte olan Muhittin Paşa’yı Keskin ile Elmadağ arasındaki Kılıçlar Beli’nde yakalamaktı.
Rıza Bey ve beraberindeki kuvvetler, yorucu yolculuğun ardından Kılıçlar Beli’nde Ankara yoluna hâkim bir tepede mevzilendi. Muhittin Paşa’nın geçişi için burada pusu kuruldu.
“Mecbur Kalmadıkça Ateş Açılmayacak”
Rıza Bey, operasyon öncesinde adamlarına mecbur kalmadıkça ateş açılmaması ve kan dökülmemesi talimatını verdi.
Hazırlanan plana göre Muhittin Paşa’nın arabası yaklaştığında birkaç silahlı kişi aracın önünü kesecek, vali ve maiyeti etkisiz hale getirilecekti. Ardından Muhittin Paşa, Rıza Bey’in bulunduğu arabaya alınarak Sivas’a götürülmek üzere tutuklandığı kendisine bildirilecekti.
Bir süre sonra valinin arabasının görülmesiyle plan uygulamaya konuldu. Pusuda bekleyen Rıza Bey’in adamları aracın önünü keserek Muhittin Paşa’yı etkisiz hale getirdi. Arabasından indirilen Muhittin Paşa, Rıza Bey’in arabasına bindirildi.
Tutuklanan vali önce Keskin’e, ardından Sivas’a götürülerek Heyet-i Temsiliye’ye teslim edilmek üzere yola çıkarıldı.
Ankara’nın Milli Mücadele Merkezi Olmasının Yolu Açıldı
19 Eylül 1919’da gerçekleştirilen bu olayın Milli Mücadele açısından önemli sonuçları oldu. Muhittin Paşa’nın etkisiz hale getirilmesi, daha sonra Sivas’tan Ankara’ya gelecek Mustafa Kemal Paşa’nın yolunun açılmasına katkı sağladı. Aynı zamanda Ankara’nın Milli Mücadele faaliyetleri açısından daha güvenli ve elverişli hale gelmesinde önemli bir gelişme olarak tarihe geçti.
Rıza Bey, ilerleyen süreçte de Milli Mücadele’ye desteğini sürdürdü. Kardeşi Haydar Bey ile birlikte 500 adamıyla 1. İnönü Savaşı’na katılarak mücadelede yer aldı.
Cerit Aşireti’nin Lideriydi
Mehmet Rıza Bey (Silsüpür), 1 Temmuz 1877 tarihinde dönemin Kırşehir vilayetine bağlı Keskin ilçesinin Hamit kasabasında dünyaya geldi. Babası Cerit Aşireti beylerinden Halil Bey Silsüpür’dü.
Rüştiye mezunu olan Rıza Bey, dönemin âlimlerinden özel dersler aldı ve dini icazet sahibi oldu. Arapça, Fransızca ve Osmanlıcayı iyi derecede bilen Rıza Bey, Kırşehir-Keskin yöresindeki 16 Cerit köyünün aşiret liderliğini yürüttü. Bölgede güçlü, güvenilir, sözü dinlenen ve vatansever bir isim olarak tanındı.
Esnaflık ve çiftçilikle geçimini sağlayan Rıza Bey, İkinci Meşrutiyet’in ilanının ardından siyasete ilgi duyarak İttihat ve Terakki Cemiyeti’ne katıldı.
1907 Yılında Evlendi
Rıza Bey, 1907 yılında amcası Hacı Hasan Bey’in kızı Şemsi Hanım ile evlendi. Çiftin bu evlilikten Münire isimli kızları ile Yusuf Ziya isimli oğulları dünyaya geldi.
Milli Mücadele sonrasında ise Rıza Bey ile Ankara Hükümeti’nin yolları çeşitli nedenlerle ayrıldı. Keskinli Kırşehir Mebusu Rıza Bey, Ankara İstiklal Mahkemesi tarafından yargılandı ve 11 Ocak 1926 tarihinde, 49 yaşındayken idam edildi.
Kaynak: Kurtuluş Savaşı’nda Keskin – Atılay Necip Hatipoğlu, Mayıs 2010
