Yahşihan, Cephe Lojistiğinin Kilit Noktasıydı
Bugün Kırıkkale'nin ilçelerinden biri olan Yahşihan, Birinci Dünya Harbi yıllarında Anadolu'nun en önemli askeri ulaşım projelerinden birine ev sahipliği yaptı. Prof. Dr. Hamit Pehlivanlı'nın Yahşihan Zafer Destek Yolu-2026 adlı çalışmasında yer alan bilgilere göre, Yahşihan Dekovil Hattı, savaşın lojistik ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla inşa edilen stratejik demiryolu projelerinden biri olarak tarihteki yerini aldı.
Birinci Dünya Harbi'nin başlamasının ardından Osmanlı Devleti tarafından Askeri Demiryollar İdaresi kuruldu. İdare, ilk olarak Osmanlı Devleti ile savaş halinde bulunan İngiliz ve Fransız şirketlerine ait İzmir-Kasaba, İzmir-Aydın, Mudanya-Bursa ve Beyrut-Şam-Halep demiryolu hatlarının işletmesini devraldı. Anadolu-Bağdat ve Şark Demiryolları ise Almanlar tarafından işletildiği ve Almanya Osmanlı Devleti'nin müttefiki olduğu için bu hatlara el konulmadı.
Savaşın ilerleyen dönemlerinde cephe ihtiyaçlarının artması üzerine yeni demiryolu projeleri gündeme geldi. Bunlardan biri de Ankara-Kayseri-Sivas hattı oldu. Başlangıçta normal hat olarak planlanan güzergâh, daha sonra dar hat (dekovil) olarak inşa edilmeye karar verildi. Ankara-Sivas hattının yapımına 1914 yılında Askeri Demiryollar İdaresi tarafından başlandı.
30 Ekim 1918 tarihindeki Mondros Mütarekesi'ne kadar hattın 133'üncü kilometresine kadar olan bölümde, üç tünel ve Kızılırmak köprüleri hariç olmak üzere toprak tesviyesi ve teknik çalışmaların yaklaşık yüzde 90'ı tamamlandı. 133 ile 200'üncü kilometreler arasındaki bölümde ise toprak tesviyesinin yüzde 80'i gerçekleştirildi.
Malzeme sevkiyatını hızlandırmak amacıyla hattın ilk 72 kilometresinde 0,60 metre genişliğinde dekovil hattı döşendi. 1915 yılında Ankara'dan Yahşihan'a kadar uzanan bölümün altyapı ve tesviye çalışmaları tamamlanarak işletmeye açıldı. Yahşihan'dan İzzettin'e kadar olan kesimde ise toprak işleri yapılmasına rağmen savaş şartları nedeniyle inşaat yarım kaldı.
Kaynakta yer alan bilgilere göre, savaşın ilk yıllarında demiryolunun Ankara'dan doğuya uzatılamamasının olumsuz etkileri hissedilince dekovil hattının Sivas'a kadar uzatılması planlandı. Ancak cephede görev yapan Türk iş gücünün büyük bölümünün askerlik hizmetinde bulunması nedeniyle, hattın yapımında askere alınan bazı Rumlardan ve diğer gayrimüslimlerden oluşturulan amele taburları görev yaptı.
Dar hat demiryolu, zaman içerisinde Ankara'dan Elmadağ'a, Irmak'a, Yahşihan'a ve buradan İzzettin'e kadar uzatılarak askeri lojistikte önemli bir rol üstlendi. Böylece günümüzde Kırıkkale'nin ilçelerinden biri olan Yahşihan, Birinci Dünya Harbi yıllarında Anadolu'daki askeri ulaştırma ağının kritik merkezlerinden biri olarak tarihe geçti.
