Kırıkkale Lisesi mezunları ve mensupları Derneği tarafından organize edilen gece de konuşan Prof.Dr. Hamit Pehlivanlı Kırıkkale Lisesi'nin İl Eğitim tarihindeki önemini ve geçirdiği süreç hakkında tarihsel bilgiler verdi. Dernek başkanı Öner Özcan yapmış olduğu açıklamada Kırıkkale Lisesinin şehir eğitiminde bir Ekol olduğuna vurgu yaptı. Okulun mevcut Müdürü Sami Yanık yapmış olduğu konuşmada okullarının çok değerli bilim adamı akademisyen ve kamu görevlisini mezun etmenin mutluluğunu yaşadığını dile getirdi. Kırıkkale Belediye Başkanı Ahmet Önal'ın da mezun olduğu ve lisenin mezunları bir araya gelmenin mutluluğunu yaşadı.
KI
RIKKALE ÖZEL LİSESİNDEN KIRIKKALE LİSESİNE
KIRIKKALE’DE OKUL DURUMU
Kırıkkale’de 1940-1941 öğretim yılı başında muhtelit (karma) bir ortaokul bulunmaktadır. Kırıkkale’deki eğitim-öğretim kurumları ile ilgili resmi kayıtlarda yeterli fazla bilgi bulmak pek mümkün değildir.
İller Bankası’nın yayın organı “BELEDİYELER YILLIĞI” isimli eserde 1949 yılı şehrin eğitim ve öğretimi ile ilgili şu bilgiler verilmektedir: “Kasabada 250 öğrencisi olan bir ortaokul, 300 öğrencisi olan bir meslek okulu, 1750 öğrencisi olan iki ilkokul, okuma odası, halkevi”
Kırıkkale’deki eğitim kurumları ile ilgili 1956’DA YAYINLANAN TÜRKİYE ANSİKLOPEDİSİ’NDE de şu bilgiler bulunmaktadır: “1 lise, 1 ortaokul, 1 meslek okulu, 2 ilkokul.
KIRIKKALE LİSESİ’NİN AÇILIŞ SERÜVENİ
Kırıkkale Lisesi 1955 yılından itibaren faaliyette bulunan ve binlerce öğrenci mezun eden bir okuldur. Kırıkkale, kaza oluşundan sonra uzun seneler lise seviyesinde bir okula kavuşamamıştır. Bunun birçok sebebi olmakla beraber asıl sebep maddî imkânsızlıklardır. Lise olmadığından birçok Kırıkkaleli uzak ve yakın çevrede bulunan liselere giderek tahsil hayatlarına devam etmişlerdir. Bu durum ister istemez Kırıkkaleli gençlerin eğitim hayatlarını olumsuz etkilemiştir. Gençlerin bir kısmının şehrin dışına çıkma imkânı olmadığından tahsil hayatlarının yarım kalmasına sebep olmuştur. Bu engeli aşarak lise ve üniversite tahsilini tamamlayanlar da azımsanamayacak bir sayıdadır.
LİSEYE OLAN İHTİYACI EN İYİ ANLATAN KİŞİ: MUSTAFA ÖZYÜREK
Okulun açılış yıllarındaki bu çalışmalara öğrenci olarak şahit olan eski milletvekillerinden Mustafa Özyürek’te hatıralarında değinmektedir. 1951-1952 yıllarında Kırıkkale’de ortaokula başlayan eski Milletvekillerinden MUSTAFA ÖZYÜREK “o tarihte Kırıkkale’de bir ortaokul vardı, lise henüz açılmamıştı” diyor. Özyürek, Kırıkkale’de lise açılışı ile ilgili olarak da şu kıymetli bilgileri vermektedir: “Son sınıfta, ortaokul tamamlanınca, liseyi nerede okuyacağım telaşı başladı. Kırıkkale’de lise yoktu. Dahası babamın liseyi başka şehirde okutacak gücü de yoktu. Yatılı liseler, okullar konusunda bilgi sahibi değildim. Çevremde de bu konuları bilen yoktu. Kırıkkale’ye lise açılacağı söyleniyordu. Ama ne zaman açılacağı belli değildi. Köy enstitülerine sınavla yatılı öğrenci alınacağını bir yerlerden duydum. Nevşehir’de sınavlara girdim. Sınavı kazanınca hangi enstitüye gideceğim belli değildi. Köy enstitüleri konusunda görüşüne başvurduğum öğretmenler ‘eski havası yok kapanacak diyorlar’ şeklinde olumsuz konuşuyorlardı. Okulların açılmasına yakın Göreme’den Kırıkkale’ye döndüm. Bazı arkadaşlarım Kırıkkale Lisesi’ne bu yıl öğrenci alacaklar diye müjde verdi. Hemen peşine düştüm, ortaokul binasına sınıflar eklenmesi için inşaat başlamıştı. Ders yılı başında hemen Kırıkkale Lisesi’ne kaydımı yaptırdım. Gecikerek de olsa lisenin birinci sınıfında eğitim başlamıştı. Sadece birinci sınıf açılmıştı. Diğer sınıflarda eğitim başlamamıştı. Lise birinci sınıfında derslerimizin bir kısmına ortaokuldaki öğretmenlerimiz giriyordu. Bazı derslere de Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu’ndaki mühendisler, Ankara İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi mezunu market işleten Ali Bey giriyordu. Toplama bir kadro ile inşa halindeki lisede eğitime başladım. Dersleri inşaat gürültüsü içinde görüyorduk. Ancak benim şikâyetim yoktu. Lise açılmasa öğrenime devam şansım olmayacaktı. Derme çatma Kırıkkale Lisesi benim kaderimi değiştirdi. Üniversiteye gitmem için fırsat oldu
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI FAZLA DESTEK OLMUYOR
ÖZEL LİSE OLARAK EĞİTİME İZİN VERİLİYOR
Millî Eğitim Bakanlığı’nın da bu yönde bir faaliyeti olmamıştır. Bakanlık, Kırıkkale’ye bir lise açma teşebbüsünde bulunmamıştır. Bütün bu olumsuzluklar Kırıkkale’nin eğitime ilgi duyan insanlarını yıldırmamıştır. Devlet el uzatmıyorsa kendi imkânlarımızla yaparız düşüncesiyle faaliyete geçmişlerdir. 1954 yılında “KIRIKKALE ORTA OKUL PANSİYONU YAPTIRMA DERNEĞİ” faaliyete geçirilmiştir. Dernek, 1955 yılı içinde yaptığı kongrede Lise yaptırma kararı alarak faaliyet alanını genişletmiştir. Binanın bir an evvel bitirilmesi için kolları sıvayan dernek yetkilileri hummalı bir faaliyete başlamışlardır.
Belediye başkanı ve aynı zamanda dernek başkanı olan HASAN ÖZTOK bir gazeteye verdiği beyanatta “inşaatın bir an önce bitirileceğini ve bu yıl içinde lisenin tedrisata açılacağını” ifade ettikten sonra “öğretmen tayini istenileceğini, şayet bakanlık öğretmen vermezse lisenin HUSUSİ OLARAK bu ders yılında tedrisata açılacağını” belirtmiştir.
Ancak yetkililer bir an önce lisenin eğitim-öğretime başlamasını istemekte ve acele etmektedirler. Yapılan müracaat sonucu
NİHAYET
Milli Eğitim Bakanlığı lisenin 1955 YILINDA ÖZEL OLARAK faaliyete geçmesini uygun görmüştür. Bunun üzerine harekete geçen şehir yetkilileri “..aybaşından itibaren eğitim öğretime başlayacak şekilde cüz’i bir ücretle öğrenci kaydına” başlamıştır.
Açılış hazırlıkları tamamlanan “KIRIKKALE ÖZEL LİSESİ” 3 EKİM 1955 tarihinde tedrisata başlamıştır.
OKUL İNŞAATINA YARDIM EDENLER
Onların bu çabalarına Milli Eğitim Bakanlığı 15 bin lira ile katılmıştır.
Dernek, halktan topladığı yardımlarla bu rakamı 45 bin liraya çıkarmıştır.
Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na müracaat ettiğinde, kurum bu isteğe olumlu cevap vererek 100 bin lira ödemeyi taahhüt etmiştir.
Lise ve ortaokula ait pansiyonun tefrişi için Kızılay Genel Merkezi 50 adet karyola, 100 adet battaniye vermiştir. Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu ise çarşafları temin etmiştir.
“KIRIKKALE ÖZEL LİSESİ” NİN RESMİ LİSELERE DENKLİĞİNİN KABUL EDİLMESİ
Talim ve Terbiye Kurulu’nun 26.11.1956 tarih ve 210 sayılı kararı Maarif Vekâletine gönderilmiştir. Maarif Vekili Ahmet Özel aynı tarihten geçerli olmak üzere kararı onaylamıştır.
1956 yılının son aylarında Lise Müdürü Ömer Faruk Aydan’ın son zamanlarında Kırıkkale Lisesi’nin resmi liselere denkliği gerçekleşmiştir.
ÖĞRETMEN TEMİNİNDE KARŞILAŞILAN GÜÇLÜKLER
ÖMER FARUK BEY 1.12.1956 tarihi itibariyle lise müdürlüğünden ayrılmıştır. Lise müdürlüğüne 13.12.1956 tarihinde MUSTAFA ÜNLÜ tayin olunmuştur. Mustafa Ünlü 21.9.1961 tarihine kadar bu görevi yapmıştır.
(Mustafa Ünlü Hoca ile Eczacı Fikri Pehlivanlı’nın güzel bir hatırasını da nakledeyim. Eczaneyi yeni açmış Fikri Bey. Gelen gidenleri ağırlıyor uğurluyormuş. Fikri Pehlivanlı ile bu gelen ziyaretçilerden biri ile arasında şöyle bir konuşma geçmiş: “Haftasında hayırlı olsuna fötr şapkalı bir zat geldi. O zamanlar şapka modaydı. “Efendim ben Kırıkkale Lisesi Müdürü Mustafa Ünlü’yüm” dedi. “Hayırlı uğurlu olsun demek hem tanışmak hem de bir konuyu görüşmek üzere geldim. Lafın kısası bu Kırıkkale Lisesi, burada okuyan çocuklar sizin çocuklar, ama bunlara ben okumadan diploma vermek zorunda kalıyorum. Dersleri boş geçiyor, yani efendim Pazartesi günü derse başlıyorsunuz.” dedi. “Öyle hocalık yapar mısın, gelir misin, gider misin?” yok”. “Derse başlıyorsun!” Ben de “Emredersiniz Müdür Bey!” dedim. “Tabi, zevkle, gururla, teveccühünüzle.” dedim. Öyle on sene de hocalık yaptık. Girdiysek de kolayca çıkamadık. 1957’de başladım, 67 yılında bıraktım hocalığı.
KIRIKKALE ÖZEL LİSESİ’NİN RESMİ LİSE OLARAK KABUL EDİLMESİ
Milli Eğitim Bakanlığı Müdürler Kurulunun 28. 3. 1957 tarih ve 405.1-265 sayılı kararı
Kırıkkaleli yetkililer “DENKLİK” meselesini hal ettikten sonra bu defa da Kırıkkale Lisesi’nin resmiyetinin kabulünün sağlanması için bazı teşebbüslerde bulunmuşlardır. Kırıkkaleliler bir taraftan Ankara ile temaslarını sürdürürken, diğer taraftan başka yollara da başvurmuşlardır. Kırıkkale’den Kayseri yönüne geçmekte olan Cumhurbaşkanına da konuyu aksettirmişlerdir. CUMHURBAŞKANI CELAL BAYAR’A, “resmileşme işinin Milli Eğitim Bakanlığı’nın yeterli öğretmen bulunamadığı için gerçekleşemediği” mazeretini ileri sürdüğü aktarılmıştır. Ancak Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Milli Eğitim Bakanlığı’nın “öğretmen bulunamadığı için resmileştirmenin geciktiği” şeklindeki savunmasını kabul etmemiş ve “Kırıkkale’nin birçok mühendis ve münevver insanı bünyesinde barındıran önemli bir ilçe olduğunu, dolayısıyla öğretmen eksikliğinin kabul edilemeyeceğini” ifade etmiştir. Kırıkkaleli yetkililerin gayretleri, çalışmaları sonuç vererek lisenin resmi hale getirilmesi sağlanabilmiştir. Maarif Vekili Ahmet Özel’in daha önce bizzat şehre gelerek lisenin resmiyetinin kabul edileceği sözüne rağmen birtakım bahanelerle resmileşme işinin gecikmesi, yeni MİLLİ EĞİTİM BAKANI TEVFİK İLERi’ye de aksettirilmiştir. Tevfik İleri’nin ilgilenmesi üzerine konu çözülmüştür. Maarif Vekaleti Müdürler Komisyonu’nun 28. 3. 1957 tarih ve 405.1-265 sayılı kararı ile Kırıkkale Özel Lisesi “resmi lise” olarak kabul edilmiştir. Müdürler Komisyonu’nun kararı şöyledir:“ Orta Öğretim Umum Müdürlüğü’nün 17.8.1957 tarihli ve 230.04-5056 sayılı tebliğ yazısı incelendi, işin gereği düşünüldü: Kırıkkale Özel Lisesi’nin Kırıkkale Orta Okulu ile birleştirilmek suretiyle resmi lise haline getirilmesine ve iş bu kararımız kopyalarının Orta Öğretim Umum Müdürlüğü’nce görülerek gereken tescil muamelesi yapılmak üzere zat işleri müdürlüğüne tevdiine karar verildi.” Maarif Vekili Tevfik İleri tarafından bu karar 28.8.1957 tarihinde uygun görülerek imzalanmıştır. Bu karar ile birlikte “KIRIKKALE ÖZEL LİSESİ” 1957-1958 ÖĞRETİM YILINDAN İTİBAREN DEVLETİN BİR OKULU OLACAK VE “KIRIKKALE LİSESİ” OLARAK EĞİTİM-ÖĞRETİME DEVAM EDECEKTİR.
LİSE İLK MEZUNLARINI VERİYOR
Mezun olarak diploma alanların durumu ise şöyledir:
1957-1958 ders yılında Edebiyat kolundan 15 erkek, 1 kız; fen kolundan 16 erkek, 4 kız diploma almıştır. Bu dönemde liseden toplam 31 erkek, 5 kız olmak üzere toplam 36 kişi diploma almaya hak kazanmıştır.
1958-1959 ders yılında Edebiyat kolundan 13 erkek, 9 kız; fen kolundan 16 erkek, 5 kız diploma almıştır. Bu dönemde liseden toplam 29 erkek, 14 kız olmak üzere toplam 43 kişi diploma almaya hak kazanmıştır.
1959-1960 ders yılında Edebiyat kolundan 22 erkek, 7 kız; fen kolundan 29 erkek, 10 kız diploma almıştır. Bu dönemde liseden toplam 51 erkek, 17 kız olmak üzere toplam 68 kişi diploma almaya hak kazanmıştır.
Bu dönemlerde yatılı öğrenci yoktur.
Çeşitli nedenlerle bu dönemlerde okuldan ayrılan öğrencilerin durumu şöyledir:
1957-1958 ders yılında 13 erkek, 4 kız;
1958-1959 ders yılında 49 erkek, 13 kız;
1959-1960 ders yılında ise 28 erkek, 1 kız okuldan ayrılmıştır.
ÖĞRETMENLERİN DURUMU
Aynı dönemlerde öğretmenlerin durumu ise şöyledir:
1957-1958 ders yılında asıl öğretmenler 5 erkek, 11 bayan; stajyer 1 bayan, ücretli 6 erkek, 1 bayan olmak üzere lisede toplam 11 erkek, 13 bayan bulunmaktadır. Toplam öğretmen sayısı 24’tür.
1958-1959 ders yılında asıl öğretmenler 5 erkek, 7 bayan olmak üzere toplam 12 öğretmen bulunmaktadır.
1959-1960 ders yılında asıl öğretmenler 4 erkek, 3 bayan; stajyer 1 erkek, yardımcı 1 erkek, olmak üzere lisede toplam 6 erkek, 3 bayan bulunmaktadır. Öğretmenlerin sayısı 9’dur.
Resmi lise olduğu yıl öğretmen sayısı daha iyi durumda iken sonraki iki öğretim yılında bu sayının giderek azaldığı görülmektedir.
EĞİTİM-ÖĞRETİME BAŞLADIKTAN SONRA OKULA DESTEK VEREN KURULUŞLAR
Lise Müdürü Mustafa Ünlü’nün müracaatı üzerine
Maarif Vekâleti Kırıkkale Lisesi’ne dokuz sandık dolusu fizik ve kimya derslerindeki eksiklikleri gidermek üzere laboratuvar malzemesi vermiştir. Aynı yıl içinde lisenin bahçesi de genişletilmiştir.
Her geçen gün öğrenci sayısının artmasından dolayı okulun mevcut bahçesi ihtiyacı karşılamamaktadır. Bunun üzerine harekete geçen yetkililer, Nur Cami Derneği ile temasa geçerek derneğin elinde bulunan fazla arsayı lisenin bahçesine katmışlardır. Nur Cami Derneği’nin bu tutumu herkes tarafından takdirle karşılanmıştır.[1] Arsanın verilmesinden sonra harekete geçen yetkililer 4500 liralık bir harcama ile lisenin bahçesini genişletmiş ve öğrencilerin hizmetine sunmuşlardır.
Yetkililer, elbise, ayakkabı, defter ve kalem temini için bazı velilerin yardımlarından başka gelir sağlamak maksadıyla bir futbol turnuvası da tertip etmiştir. Hasılatının tamamı “okul aile birliği” ne tahsis edilmiştir. Kırıkkale’deki kulüp idarecilerinin hiçbir karşılık beklemeden bu turnuvayı tertiplemeleri çevrede olumlu karşılanmıştır. Müsabakalara Kırıkkale Gücü, Esnaf Spor, İdman Yurdu, Lise, Gençlerbirliği ve Alay takımları iştirak etmiştir. Müsabakalarda birinci ve ikinci gelen takımlara Okul Aile Birliği tarafından kupalar merasimle verilmiştir.
Lise öğrencilerinin Kırıkkale’de muhtelif kuruluşlarca da desteklendiğini görüyoruz. Bunlardan biri de “TÜRK KADINLAR BİRLİĞİ KIRIKKALE ŞUBESİ” dir. 1960 yılı Mayıs Ayı’nda Başkan Bilkay Seyhun ve iki idare heyeti azası Kırıkkale Lisesi Müdürü Mustafa Ünlü’yü ziyaret ederek öğrencilere bazı hediyeler almışlardır. Birlik 30 öğrenciye yazlık spor gömlek dağıtmıştır.
Kırıkkale Lisesi Müdürleri
1-Ömer Faruk Aydan.(3.11.1954-1.12.1956)
2-Mustafa Ünlü.(13.12.1956-1.11.1961)
3-A.Atıf Özmen.(11.1.1962-21.9.1963)
4-Nejat Yüzbaşıoğulları.(3.10.1963-3.8.1964)
5-Arif Konyalıoğlu. (5.10.1964-3.9.1965)
6-Osman Tuncay. (4.9.1965-12.7.1966)
7-Cevdet Göktürk. (23.9.1966-1.9.1967)
8-M. Emin Kutal. (1.10.1969-15.3.1971)
9-Ziya Öztuğut. (15.7.1971-1.10.1974)
10-Hazım Köremezli. (10.10.1974-14.10.1975)
11-Yalçın Özer. (5.9.1975-18.2.1977)
12-Rifat Sungurtekin. (7.3.1977-15.12.1979)
13-Zahir Bedir. (27.12.1979-14.8.1984)
14-Ahmet Yıldız. (13.3.1985-21.8.1989)
15-Necmettin Tanrıverdi. (21.8.1989-20.3.1998)
16-Aydın Keleş. (18.10.1999-8.10.2001/01.02.2002-12.11.2002/06.2.2003-25.7.2005/31.10.2005-14.7.2006/ 17.12.2007-31.12.2008/01.10.2011-)
17-Mehmet Yeşilyurt (25.07.2005-31.10.2005/14.07.2006-17.12.2007/31.12.2008-17.02.2010.)
18-Aydın Keleş
19-Nuri Pehlivanlı
20-Abidin Karazöhreoğlu
21-Başri Başat
22-Sami Yanık
Okul müdürü olarak da 22 kişi açılıştan bugüne kadar görev yapmıştır. Bazı okul müdürleri birkaç defa bu göreve tayin edilmişlerdir.
ZÜMRELERE GÖRE 1995’E KADAR ÖĞRETMEN SAYISI
Kırıkkale Lisesi 1954-1955 eğitim ve öğretim yılında özel lise olarak açılmıştır. Daha sonra resmi devlet lisesi olarak 1957-1958 öğretim yılından beri eğitim ve öğretime devam etmektedir. Lisenin açılışından 1995 yılına kadar Milli Eğitim Bakanlığı’nın tayin ettiği öğretmenlerin zümrelere göre sayısı şöyledir: Tarihçi 35, coğrafyacı 33, edebiyatçı 103, matematikçi 102, fizikçi 23, kimyacı 30, biyolojici 23, resimci 30, beden eğitimci 24, felsefe grubu öğretmeni 29, tabiat bilgisi (tabiyeci) 6, Almancacı 23, fen grubu öğretmeni 41, Fransızcacı 13, ev işi öğretmeni 5, din bilgisi öğretmeni 16, müzikçi 11, İngilizceci 44, sanat tarihi öğretmeni 3, ticaret bilgisi 2, sosyal bilgiler öğretmeni 19, ev ekonomisi 1, meslek dersleri 1, rehber öğretmen 9, bilgisayarcı 3 ve zümresi belli olmayan 1 öğretmen olmak üzere toplam 630 öğretmen görev yapmıştır.
SONUÇ
Mezunlarının birçoğu mesleğinde temayüz etmiş, memleket ve milletine hizmet etmiş ve etmektedir. Siyasetçi, iş adamı, bilim adamı, asker, hukukçu, öğretmen ve daha birçok meslek dalında görev yapan insanlar Kırıkkale Lisesi’nden mezundur. İstanbul, Ankara gibi büyük şehirlerde bulunan köklü liselerden mezun olanların ülke yönetiminde söz sahibi olmaları beklenilebilir bir durumdur. Okulların geleneği ve buradaki çocukların ailelerinin maddi imkânları ve eğitim seviyeleri de bu durumu destekleyen önemli unsurlardandır. Oysa Kırıkkale Lisesi’nden mezun olanların hemen hemen hiçbirisi bu imkânlara sahip değildir. Şehrin büyük çoğunluğu işçi, memur, küçük ve orta sınıf esnaf zümrelerine mensup ve dar gelirli ailelerdir. Bu liseden mezun olanların hem maddi imkânları, hem çevre teşviki, hem de geleneği yukarıda saydığımız büyük şehirlerdeki insanların imkânları ile mukayese bile edilemez. Dolayısıyla buradan mezun olan aşağıda isimleri yazılı birkaç örnek bile lisenin başarısını gözler önüne sermektedir. Bu bakımdan bu liseyi kuranlar, öğretmenlik - idarecilik yapanlar, mezun olanlar ve burada halen okuyanlar haklı olarak gururlanabilirler. Mezunlardan bazı örnek isimler şunlardır: Osman Arslan (Yargıtay başkanlığı yapmıştır.). Beşir Atalay (01. 07. 1965’te mezun olmuştur. Keskin doğumludur.) Ankara Ü. Hukuk Fakültesi mezunudur. Başbakan yardımcılığı ve çeşitli bakanlıklar yapmıştır.) Mehmet Handan Surlu (8.7.1959’da mezun olmuştur. Keskin doğumludur. Ankara Ü. Hukuk Fakültesi mezunudur. Yargıtay ikinci başkanlığı yapmıştır.) Mustafa Özyürek, (Kırıkkale Lisesi’nden 03.03.1958’de mezun olmuştur. Niğde/Nevşehir doğumludur Ankara Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunudur. Cumhuriyet Halk Partisi milletvekilliği yapmıştır.) Prof. Dr. Derviş Şen. (Tıp doktorudur. Gülhane Askeri Tıp Akademisi’nde Tümgeneral rütbesi ile dekanlık yapmıştır.) Prof. Dr. Sadık Kemal Tural (Atatürk, Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanlığı yapmıştır.) Mustafa Birden (Danıştay Başkanlığı yapmıştır). Tuğg. Hüseyin Erim. Bu sayıyı daha da arttırmak mümkündür. Burada isimlerini yazdıklarımız bir fikir vermek amacıyla yazılmış çok az sayıdaki insandır.
