Türk savunma sanayisinin öncü isimlerinden Nuri Killigil Paşa tarafından üretilen ve Türkiye’nin ilk yerli tabancalarından biri olarak kabul edilen tarihi silah, Kırıkkale’de sergileniyor. Kırıkkale Silah Müzesi’nde özel bir bölümde ziyaretçilerin ilgisine sunulan tabanca, Türkiye’nin özel sektör eliyle yürütülen ilk savunma sanayisi girişimlerinin de önemli hatıralarından biri olarak öne çıkıyor.
Savunma Sanayisinde Özel Sektörün Öncülerinden Oldu
Enver Paşa’nın kardeşi olan Nuri Killigil Paşa, Birinci Dünya Savaşı yıllarında özellikle Kafkasya’daki faaliyetleriyle tanındı. Savaşın ardından ise askeri tecrübesini sanayi alanına taşıyarak Türkiye’de özel sektör savunma sanayisinin öncü girişimlerinden birini hayata geçirdi.
Kurmuş olduğu fabrikada tabanca ve mühimmat başta olmak üzere çeşitli askeri malzemeler üreten Killigil, Türkiye’nin yerli savunma sanayisinin gelişmesi yönünde önemli adımlar attı.
Killigil’in fabrikasında üretilen tabancalardan biri ise yıllar sonra Türkiye’nin savunma sanayisiyle özdeşleşen şehirlerinden Kırıkkale’de koruma altına alındı.
Tarihi Tabanca Kırıkkale Silah Müzesi’nde
Makine ve Kimya Endüstrisi tarafından Kırıkkale şehir merkezine kazandırılan Silah Müzesi’nde Nuri Killigil Paşa ve ürettiği tabanca için özel bir bölüm oluşturuldu.
Sergilenen tarihi tabanca, yalnızca bir silah örneği olarak değil, Türkiye’de yerli üretim ve özel sektör savunma sanayisinin ilk dönemlerini anlatan önemli bir eser olarak ziyaretçilere sunuluyor.
Müzede oluşturulan bölüm aynı zamanda savunma sanayisiyle yaklaşık bir asırlık bağı bulunan Kırıkkale’nin bu alandaki tarihsel kimliğini de gözler önüne seriyor.
Ganire Paşayeva da Tabancayı Görmek İstemişti
Tarihi tabancanın Azerbaycan açısından da ayrı bir anlamı bulunuyor. 2018 yılında Kırıkkale’ye gelen Azerbaycan Milletvekili Ganire Paşayeva, MKE bünyesindeki Silah Fabrikası’nı ziyaret etmiş, ardından o dönemde Silah-San bünyesinde bulunan silah müzesini gezmişti.
Paşayeva’nın ziyareti sırasında Azerbaycan tarihinde önemli bir yere sahip Nuri Killigil Paşa tarafından üretilen ilk Türk yapımı tabancayı özellikle görmek istediği belirtilmişti.
Azerbaycan’da “Bakü Fatihi” Olarak Tanınıyor
1889 yılında İstanbul’da dünyaya gelen Nuri Killigil, Osmanlı Ordusu’nda önemli görevler üstlendi. Birinci Dünya Savaşı’nın son dönemlerinde Kafkasya’ya gönderilen Killigil, Osmanlı, Azerbaycanlı ve Dağıstanlı askerlerden oluşan Kafkas İslam Ordusu’nun komutanlığını yaptı.
1918 yılında Bakü’nün kurtarılmasındaki rolü nedeniyle “Bakü Fatihi” olarak anılan Nuri Paşa, Azerbaycan’da bugün de saygıyla hatırlanan tarihi şahsiyetler arasında bulunuyor.
Askerlikten Sanayiciliğe Uzanan Bir Hayat
Savaş sonrasında bir süre Almanya’da yaşayan Nuri Killigil, 1938 yılında Türkiye’ye döndü. İstanbul Zeytinburnu’nda satın aldığı işletmeyi madeni eşya fabrikasına dönüştürerek üretime başladı.
Tesiste tabanca ve merminin yanı sıra matara, demir çubuk ve gaz maskesi gibi ürünler üretildi. Üretim kapasitesini artıran Killigil, 1946 yılında faaliyetlerini Sütlüce’ye taşıdı. Yeni fabrikada havan ve havan mühimmatı üretimine de geçildi.
Fabrikadaki Patlamada 27 Kişi Hayatını Kaybetti
Nuri Killigil Paşa’nın hayatı 2 Mart 1949 tarihinde fabrikasında meydana gelen büyük patlamayla sona erdi. Sütlüce’deki fabrikada art arda yaşanan üç patlamada Killigil’in de aralarında bulunduğu 27 kişi hayatını kaybetti.
Patlamanın ardından Nuri Killigil’in naaşına ulaşılamadığı ve boş tabutla cenaze töreni düzenlendiği aktarıldı. Killigil’in kabri İstanbul’daki Edirnekapı Şehitliği’nde bulunuyor.
Askerlikten sanayiciliğe uzanan hayatıyla Türkiye ve Azerbaycan tarihinde iz bırakan Nuri Killigil Paşa’nın mirası, bugün Kırıkkale’de yaşatılıyor. Kırıkkale Silah Müzesi’nde sergilenen tarihi tabanca da Türkiye’nin yerli savunma sanayisine uzanan yolculuğunun dikkat çekici tanıklarından biri olmayı sürdürüyor.
