Milliyetçi Hareket Partisi Kırıkkale Milletvekili ve Adalet Komisyonu Üyesi Halil Öztürk, çevrimiçi haber içeriklerinde adil gelir paylaşımı ve algoritmik şeffaflığı hedefleyen “Dijital Telif ve Çevrimiçi Haber İçerikleri Hakkında Kanun Teklifi” hazırladığını açıkladı.
Dijitalleşmeyle birlikte haber ve medya içeriklerinin üretim ve dolaşım biçiminin köklü şekilde değiştiğine dikkat çekilen açıklamada; arama motorları ve sosyal medya platformlarının haber içeriklerini listeleme, özetleme ve yönlendirme yoluyla önemli bir ekonomik değer ürettiği vurgulandı. Hazırlanan teklifin, dijital platformlar ile medya kuruluşları arasındaki yapısal güç dengesizliğini gidermeyi amaçladığı belirtildi.
Teklife göre, kapsama giren büyük dijital platformların, haber içeriklerini kullandıkları medya kuruluşlarıyla adil, şeffaf ve iyi niyetli bir pazarlık yürütmesi ve içeriklerin ekonomik değer üretimi karşılığında dijital telif ödemesi zorunlu hale getiriliyor. Telif talebi veya pazarlık süreci nedeniyle haber içeriklerinin görünürlüğünün azaltılması, kullanımının durdurulması ya da algoritmik olarak dezavantajlı hâle getirilmesi gibi misilleme niteliğindeki uygulamaların yasaklanması öngörülüyor.
“Kapsama giren büyük dijital platform” tanımı için; Türkiye kaynaklı yıllık brüt dijital hizmet gelirinin 100 milyon TL’yi aşması veya Türkiye’de aylık ortalama aktif kullanıcı sayısının 1 milyonun üzerinde olması kriterleri esas alınıyor. Dijital telif bedelinin kural olarak pazarlıkla belirlenmesi, anlaşmazlık halinde ise Kurul tarafından objektif kriterlerle tespit edilmesi planlanıyor. Toplam yıllık dijital telif tutarının, Türkiye kaynaklı yıllık brüt dijital hizmet gelirinin en az %1’i düzeyinde olması öngörülürken, bu oranın %1–%3 aralığında güncellenebilmesine yetki verilmesi de teklifte yer alıyor.
Küresel ölçekte faaliyet gösteren platformlarda muhataplık ve icra kabiliyetinin güçlendirilmesi amacıyla, kapsam dâhilindeki uluslararası dijital platformlara Türkiye’de yetkili temsilci bulundurma yükümlülüğü getiriliyor. Yükümlülüklere aykırılık hâllerinde ise Türkiye’de elde edilen yıllık dijital hizmet gelirleri üzerinden %1–%5 aralığında idari para cezası, sistematik ve sürekli ihlallerde yaptırımın %10’a kadar artırılması düzenleniyor.
Açıklamada değerlendirmelerine yer verilen Halil Öztürk, dijital çağda haberin demokrasinin temel unsurlarından biri olduğuna işaret ederek; hazırlanan teklifin basın emeğinin hakkını teslim etmeyi, adil ve şeffaf bir pazarlık zemini kurmayı, yerel ve bölgesel medyanın sürdürülebilirliğini güçlendirmeyi ve kamu yararına haberciliği korumayı hedeflediğini ifade etti. Öztürk, telif talebi nedeniyle haber görünürlüğünü düşürme ya da algoritmalar üzerinden baskı kurma gibi uygulamalara izin verilmeyeceğini vurguladı.
Hazırlanan kanun teklifinin, dijital alanda daha dengeli ve adil bir düzen oluşturmayı amaçladığı belirtildi.
